BORDERS MAY DIVIDE US, BUT HOPE WILL UNITE US.
මායිම් අප වෙන් කළ ද, බලාපොරොත්තුව අප එක්කරයි.

ලොව ප්‍රථම වරට කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින සුපිරි සන්නායකයක් සෑදු ශ්‍රී ලාංකික විද්‍යාඥයා

2020 ඔක්තෝබර් 14 වන දින ලෝක ප්‍රකට නේචර් විද්‍යාත්මක සඟරාවේ පළ වූ පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් මඟින් නිව්යෝක්හි රොචෙස්ටර් විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් පිරිසක් ෆැරන්හයිඩ් අංශක 58ක (13.3 oC) උෂ්ණත්වයේ දී සුපිරි සන්නායකයක් ලෙස ක්‍රියාකරන සංයෝගයක් හඳුන්වාදී ඇත.

මෙම පරීක්ෂණ කණ්ඩායමේ නියමුවා ලෙස කටයුතු කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලද භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වන ආචාර්ය රංග ඩයස්ය.

මෙයට පෙර සුපිරි සන්නායකයක් සඳහා වූ ඉහළම උෂ්ණත්වය වාර්තාවූයේ ෆැරන්හයිඩ් අංශක 8ක් (-13.3 oC) වන අතර එය සොයාගෙන ඇත්තේ ජෝන් වොෂින්ටන් විශ්ව විද්‍යාලය හා වොෂින්ටන් වල කානගී ආයතනයේ විද්‍යාඥයන් පිරිසකි.

මේ ළඟා කරගත් කාමර උෂ්ණත්වයේ ඇති සුපිරි සන්නායකතාවයේ එක් බරපතළ සීමාවක් පවතී. එනම්, එය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ආසන්න වශයෙන් පෘථිවි අභ්‍යන්තරය තරම් අතිශය ඉහළ පීඩනයක් තුළ දී පමණකි. එබැවින් මෙම ප්‍රතිඵලය අපගේ ප්‍රායෝගික යෙදීම් සඳහා නුදුරේදීම භාවිතා කළ හැකි නොහැකි. එහෙත් භෞතික විද්‍යාඥයෝ, මෙය අඩු පීඩනයකදී සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයෙන් ක්‍රියාකරන සුපිරි සන්නායකට මඟ පාදා වී යයි බලාපොරොත්තු වෙති. “මෙය වැදගත් සන්ධිස්ථානයක්” රෝමයේ සපින්යා විශ්වවිද්‍යාලයේ පරිගණක භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වන හොසේ ෆ්ලෝරන්ස්-ලිවස් පැවසූවේය. ඔහු මෙයට පෙර ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී සුපිරි සන්නායක ක්‍රියාකාරිත්වය පැහැදිලි කරන ආකෘති නිර්මාණය කර ඇති නමුත් ඒවා මෙම ව්‍යාපෘතියට සෘජුව සම්බන්ධ නොවීය.

“තව වසර කිහිපයකින් අපට සෙල්සියස් අංශක 27 දී සුපිරි සන්නායකතාව ලබාගත හැකිවේවි”

ඔහු තවදුරටත් පැවසුවේ ය.

කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින සුපිරි සන්නායක

කාමර උෂ්ණත්වයේ පවතින සුපිරි සන්නායක යනු විදුලිය ශුන්‍ය ප්‍රතිරෝධයක් යටතේ විශේෂ විශේෂ සිසිලනයකින් තොරව ගෙන යා හැකි, මෙතෙක් විද්‍යාඥයින් සිහින මැවූ විස්මිත ද්‍රව්‍යයකි. මෙමඟින් අතිවිශාල ශක්තියක් ඉතිරි කළ හැකි අතර විදුලිබල ජාලයන්හි විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කළ හැක. උදාහරණයක් ලෙස දැනට පවතින ට්‍රාන්ස්ෆෝමර්,විදුලි මෝටර් හා විදුලි ජනක යන්ත්‍ර ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවටත් ලාභදායීව හා වඩාත් කාර්යක්ෂමව නිපදවීමටත් මෙයින් හැකි වනු ඇත. එසේම කාමර උෂ්ණත්වය ඇති සුපිරි සන්නායක ශක්තිමත් චුම්බක චුම්භක ක්ෂේත්‍ර දරා ගැනීමට හැකිවන සේ සෑදූ වුවහොත්, ඒවා ඉතා විශාල ශක්ති ප්‍රමාණයක් දිගු කාලයකට ගබඩා කළ හැකි ද්‍රව්‍යයක් බවට පත්වේ. එමඟින් සුළං ටර්බයින හා විදුලි කෝෂවල ජනනය වන විදුලිය වඩා කාර්යක්ෂම ගබඩා කල හැක.

මෑතක් වනතුරුම සුපිරි සන්නායක ගුණ ලබා ගැනීමට ද්‍රව්‍යයක් ඉතාමත් පහළ උෂ්ණත්වයන්ට සිසිල් කිරීමට සිදු වී තිබෙන අතර දශක ගණනාවක් තිස්සේ කාමර උෂ්ණත්වයේ ඇති සුපිරි සන්නායක යනු ළඟාකර ගත නොහැක්කක් සේ පෙනුණි. එහෙත්, පසුගිය වසර පහ තුළ ලොව පුරා පර්යේෂණ කණ්ඩායම් කිහිපයක් මේ සිහිනය ළඟා කර ගැනීමට මෙය පරීක්ෂණාගාර තුළ නිර්මාණය කිරීමේ තරඟයක නිරත වී තිබේ.

අබිරහස් සංයෝගයක්

The superconductivity laboratory at the University of Rochester, New York.Credit- Adam Fenster

ආචාර්ය රංග ඩයස් සහ පරීක්ෂණ කණ්ඩායම එකමුතුව කාබන් හා සල්ෆර් එකට එක අනුපාතයෙන් මිශ්‍ර කර කුඩා බෝල වන තෙක් මිශ්‍රණය අඹරා දියමන්ති දෙකක් අතර මෙම බෝල රඳවා හයිඩ්‍රජන් වායුව එන්නත් කර ඇත. සංයෝගයේ සල්ෆර් අණු අතර බන්ධනය බිඳීමට ලේසර් කිරණ එය වෙත පැය කීපයක් එල්ල කර තබා තිබේ. එමඟින් පද්ධතියේ රසායනය හා ඉලෙක්ට්‍රොනික ක්‍රියාකාරීත්ව වෙනස් කර ඇත. මෙහිදී ඇතිවන ස්ඵටිකය අඩු පීඩනයන්හිදී ස්ථායි නොවුණත් එය සුපිරි සන්නායකතාවයකින් යුක්තයි. ඉහළ පීඩනයේදී පවා මෙම ස්ඵටික ඉතා කුඩා වන අතර ඒවායේ විශ්කම්භය මීටරයකින් මිලියන 30ක් පමණ වේ. තවමත් මෙම සංයෝගය නිසියාකාරවම කුමක්ද, එය කෙලෙස වැඩ කරන්නේ දැන් සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගෙන නොමැත. නමුත්, පර්යේෂකයෝ මෙම සංයෝගය අධ්‍යනය කිරීමට නව මෙවලමක් සංවර්ධනය කරමින් සිටිති. එවැනි මෙවලමක් මඟින් අඩු පීඩනය දී පවා සුපිරි සන්නායකතාවක් ලබාගැනීමට සංයෝගය වෙනස් කරගත හැකි වේවි යැයි ඔවුහු අපේක්ෂා කරති.

ශ්‍රී ලාංකික විද්‍යාඥයෙක්

 

ආචාර්ය රංග ඩයස් කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ භෞතික විද්‍යාව හා ගණිතය සම්බන්ධව මූලික උපාධිය හදාරා පසුව ආචාර්ය උපාධි සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයේ වොෂින්ටන් ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයට බැඳුනෙකි. එහිදී ඔහුගේ විෂය ක්ෂේත්‍රය වූයේ අත්‍යන්ත ඝනීභූත පදාර්ථ භෞතික විද්‍යාවයි (Extreme condensed matter physics). එසේම ඔහු හාවර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ සිල්වෙරා විද්‍යාගාරයේ පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධිධාරියෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත. දැනට ඔහු රොචෙස්ටර් විශ්ව විද්‍යාලයේ සහකාර මහචාර්යවරයෙකු ලෙස ක්‍රියාකරයි. මෙයට පෙරද ඔහු හයිඩ්‍රජන් ලෝහයක් මෙන් ක්‍රියා කරන ඝන අවස්ථාවට පත් කිරීම මගින් ජාත්‍යන්තර කීර්තියට පත්ව ඇත.

– උදාරි පෙරේරා

මුලාශ්‍ර:

https://www.nature.com/articles/d41586-020-02895-0

https://www.technologyreview.com/2020/10/14/1010370/room-temperature-superconductivity/

https://scholar.harvard.edu/dias/bio


බොරිස් ජොන්සන් ගේ ‘ක්‍රියාත්මක වන/නොවන’ කන්වර්ෂන් තෙරපි තහනම!

ටේසරය වෙනුවට පිස්තෝලය ඇද කළු ජාතික තරුණයාට වෙඩි තැබූ පොලිස් නිලධාරිනිය ඉල්ලා අස් වුණත් උද්ඝෝෂණ දිගටම

සූවස් ඇළ හිර කළ එවර්ගිවන් නෞකාව ඊජිප්තුව ග්‍රහණයට ගනියි – ඩොලර් මිලියන 900 ක වන්දියකුත් ඉල්ලයි

රාමසානයට ලහිලහියේ සූදානම් වන පකිස්තාන සන්නාලියා

සුද්දා අපෙන් කොපි කළා ද, අපි සුද්දා ගෙන් කොපි කළා ද? දේශසීමා බිඳගෙන යන පොලිස් සාපය

මියැන්මාරයේ තවත් සිවිල් වැසියන් 80 ක් හමුදා වෙඩි තැබීමෙන් මරුට

පිලිප් කුමරු : පිටුවහලෙක්, අවුරුදු 99 ක්, රටවල් 143 ක් සහ එක ප්‍රසිද්ධ බිරිඳක්!

ටයිගර් වුඩ්ස් තිරිංගය වෙනුවට ඇක්සලරේටරය පාගලා – 45 වෙනුවට 87ට ගිහින්!

error: Content is protected !!
error: Content is protected !!