BORDERS MAY DIVIDE US, BUT HOPE WILL UNITE US.
මායිම් අප වෙන් කළ ද, බලාපොරොත්තුව අප එක්කරයි.

වසංගතයක් අවසාන වන්නේ කොහොමද? කෝවිඩ්-19 කවදා අවසන් වේවිද?

කිසිදා නොවූ විරූ අයුරින් අප කොවිඩ් 19 වසංගතයේ ග්‍රහණයට නතුව සිටින්නෙමු. එය මකා දමන එන්නතක් වෙත අප බලාපොරොත්තු දල්වා සිටියත්, අප ගේ මුතුන් මිත්තන් මුහුණ දුන් වසංගත තවමත් අප අතර ය. එය අපට නොකියා කියන්නේ, මානව පරිණාමයේ කොටසක් ලෙස අප එය භාරගත යුතු බවද?

කෝවිඩ්-19 පැහැදිලිවම ගෝලීය වසංගතයක් හෙවත් ‘pandemic‘ එකකි. නමුත් මේ එවැනි ගෝලීය වසංගතවල ආරම්භය හෝ අවසානය නෙවේ.

වසර 2000 ක් තිස්සේ බැක්ටීරියාවන් විසින් මහා පරිමාණයෙන් මිනිසුන් මරා දමා ඇත.

Illustration of the bacteria yersinia pestis, which lives on fleas that live on rats

එසේ මරා දමා ඇති මිනිසුන් සංඛ්‍යාව මිලියන සිය ගණනක් වන්නට ඇත.

නමුත් ඒ අතරින් අප දන්නේ ඉතාම සුළු ප්‍රමාණයකි.

මේ ඒ ගැන සම්පිණ්ඩනයකි.

පරම්පරා 60කට පෙර – මහාමාරිය

පරම්පරා 60කට පමණ පෙර, අඳුරු යුගයක අප ගේ මුතුන්මිත්තන්ට ජීවත්වන්නට සිදු වූයේ මහාමාරිය විටින් විට පැතිරී ගිය යුගයක ය.

මේ වසංගතය, මීයන් මත සිටින මැක්කන් ගෙන් බෝවන බැක්ටිරියාවකින් සහ ආසාදිත පුද්ගලයන් ගේ ශ්වසන බිදිතිවලින් බෝ විණ.

වසර දෙදහසක කාලයක් පුරා මෙම වසංගතය මිලියන සිය ගණනක් පුද්ගලයන් ගොදුරු කර ගත්තේ ය. 1346-1353 කාල වකවානුවේ පැවැත්විණැයි කියවෙන ‘කාල මරණය‘ (The Black Death) යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මහාමාරිය වසංගතයේ දරුණුම අවධියයි.

මේ රෝගය ආසාදනය වූ විට වසා ගැටිති ඉදිමීම සහ ආසාදනය වීම සිදුවන අතර, එය අවසානයේ පාලනය කෙරුණේ දැඩි නිරෝධායනයෙන් සහ වැඩි දියුණු කරන ලද සනීපාරක්ෂණය හරහා ය.

මේ කිසිවක් රෝගය බෝවන ආකාරය පිළිබද අවබෝධයකින් තොරව කළ නොහැකි බව, ලන්ඩනයේ ඉම්පීරියල් කොලේජ්හි බෝවන රෝග පිළිබද මහාචාර්‍යවරයකු වන ස්ටීවන් රයිලි පවසයි. මෙය අදටත් වලංගුවන අදහසකි.

“ඔබට මේ පිළිබද දැනුම ඇති නම්, සහ ඒ දැනුම බෙදා ගත හැකි නම්, රෝගය බෝවීම අවම කර ගැනීමට ඔබට හැකියාව ඇති” යැයි ඔහු කියා සිටියි.

තවමත් මේ වසංගතය කලින් කලිට මතුවෙතත්, එයට ප්‍රතිජීවක හරහා සාර්ථකව ප්‍රතිකාර කිරීමට පිළිවන.

Illustration of the bacteria vibrio cholerae

විබ්රියෝ කොලරා නමැති බැක්ටීරියාව ජීවත් වන්නේ අපිරිසිදු ජලයේ සහ අපිරිසිදු ආහාරවල ය.

අද වන තෙක් විවිධ පැතිරීම් කිහිපයක් සිදු ව ඇති අතර මෙහි උච්ච්තම අවස්ථාව වාර්තා වන්නේ 1817 දී ය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව, වසංගත අටකින් පුද්ගලයන් මිලියන ගණනක් මේ රෝගය නිසා මිය ගොස් ඇත. මෙය බෝවන්නේ ආසාදනය වී ඇති ජලයෙන් සහ ආහාරවලිනි.

බටහිර රටවල වැඩි දියුණු කරන ලද පිරිසිදුකම සහ සනීපාරක්ෂාව හේතුවෙන් කොලරාව ඒ රටවල මේ වන විට නො තිබුණ ද, අඩු ආදායම් සහිත රටවල අදටත් කොලරාව හේතුවෙන් 100,000ත් 140,000ත් අතර පිරිසක් මිය යති.

පරම්පරා දෙකකට පමණ පෙර – ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව

 

වත්මන් තරුණ පරපුරට, පරම්පරා දෙකකට පමණ පෙර විසිවැනි සියවසේ මුල් භාගයේ ලොව පුරා බෝ වී ගිය උණ තත්ත්වය මෙය යි. ස්පාඤ්ඤ උණ යැයි ද 1918 කාලවකවානුවේ කියැවුණු මේ රෝග තත්ත්වය මෑත ඉතිහාසයේ භයානක ම රෝග පැතිරීම ලෙස සැලැකෙන්නේ මිලියන 50ත් 100ත් අතර ප්‍රමාණයක සිය මරණීය ග්‍රහනයට නතු කර ගනිමිනි.

වර්තමාන කොරෝනා වෛරස තත්ත්වයට සමානව ම, නිරෝධායනය සහ සමාජ දූරස්ථභාවය මෙහි පැතිරීම අවම කළේ ය.

එහෙත් වෙනත් ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වර්ග ලොව පුරා ඇති විය.

Illustration of the H1N1 virus

ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව ඇති කරන HN51 වෛරසය

1968 වර්ෂයේ දී, හොංකොං උණ ආසාදනය වීමෙන් මිලියනයකට ආසන්න පිරිසක් මිය ගිය අතර තවමත් එය මෝසම් උණක් ලෙස වාර්ෂිකව හට ගනී. ලෝක ජනගහණයෙන් 21%කට පමණ ආසාදනය වූ සූකර උණ ද එවැන්නකි.

ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව හරහා “වසංගත තර්ජනයක්” (a pandemic threat) ඇතිවන්නට තවමත් ඉඩකඩ ඇති බව මහාචාර්‍ය රයිලි පවසයි.

පරම්පරා 2කට පෙර – HIV/ ඒඩ්ස්

වසර හතළිහකට පමණ පෙර, ගෝලීය වසංගතයක් ලෙස ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නම් කළ HIV/ඒඩ්ස් රෝගය හේතුවෙන් මිලියන 32ක් පමණ පිරිසක් මරණයට පත් වූහ.

HIV “විය හැකි නරක ම ආකාරයේ” වෛරසයක් ලෙස හැදින්විය හැකි බව මහාචාර්‍ය රයිලි පෙන්වා දෙයි. ඒ එහි රෝග ලක්ෂන පෙන්වීමට යන කාලයත්, මරණ සිදුවන වේගයත් හේතු කොට ගෙන ය. තමන්ට රෝගය තිබේ යැයි දැනගන්නටත් ප්‍රථම රෝගය වෙනකකුට බෝ වී තිබෙන්නට පිළිවන.

Illustration of the Human Immunodeficiency Virus (HIV)

HIV

කෙසේවෙතත්, රෝග හදුනා ගැනීමේ උපක්‍රම සහ ලෝක මහජන සෞඛ්‍ය ව්‍යාපාර – ලිංගික චර්‍යා වඩාත් ආරක්ෂාකාරීව කරන්නට පුද්ගලයන් හුරු කරවීමත් සමග මෙය ආසාදනය වීමේ වේගය අඩු වී ඇත.

එය එසේ වුවත්, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව 2019 වසරේ පමණක් ඒඩ්ස් රෝගයෙන් 690,000 පමණ සංඛ්‍යාවක් මරු වැළදගෙන ඇත.

HIV රෝගයට නිශ්චිත ප්‍රතිකර්මයක් නැතත්, ඖෂධ භාවිතයෙන් සහ යහපත් සෞඛ්‍ය පුරුදු ඇසුරෙන් මෙය ආසාදනය වූ අයෙකුට දිගු, සෞඛ්‍යමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට හැකියාව ඇත.

වර්තමාන පරම්පරාව – සාර්ස් සහ මර්ස්

සාර්ස් රෝගය (Severe Acute Respiratory Syndrome) – ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව මේ හේතුවෙන් 2002 සහ 2003 කාලය අතර 800කට අධික පිරිසක් මිය ගියහ.

Sars-Cov නමින් හදුන්වන සාර්ස් කොරෝනාවෛරසය හඳුනා ගනු ලැබුවේ 2003 වර්ෂයේ දී ය.

2003 ජූලි මස අවසානය වන විට නව ආසාදිතයන් වාර්තා නොවූයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මෙහි පැතිරීම අවසාන බවට නිවේදනය කළේ ය.

ඉන් ටික කලකට පසුව තවත් කොරෝනාවෛරසයක් වන මර්ස් රෝගය (Middle East Respiratory Syndrome) පැතිරුණු අතර ඉන් 912 දෙනකු මිය ගියහ. මෙය වඩාත් පැතිර ගිය අරාබියානු අර්ධද්වීපයෙහි ය.

මර්ස් වෛරසය ආසාදයන විය හැකි ප්‍රතිශතය එක්සත් රාජධානිය වැනි රටක ඉතා අවම වුවත් මැද පෙරදිග දී ඔටුවන් ගෙන මෙය බෝවිය හැකි නිසා එහි දී මර්ස් රෝගය ආසාදනය විය හැකි ප්‍රතිශතය ඉහළ අගයක් ගනී.

වර්තමාන පරම්පරාව – කොවිඩ් 19 කොරෝනාවෛරසය

දැන්, අප ගේ ජීවිත කාලය තුළ සාර්ස්-cov වෛරසයේ ම දිගුවක් වන සාර්ස්-cov 2 වෛරසය මගින් ශ්වසන රෝගයක් වන කොවිඩ් 19 ආසාදනය වේ.

කොවිඩ් 19 රෝගයේ විශේෂිත බව එහි රෝග ලක්ෂන කිසිවක් නොමැති වීමේ සිට මරණීය විය හැකි වීමෙහි ද, රෝග ලක්ෂන පෙන්වීමටත් පෙර රෝගය බෝව යාමට ඇති හැකියාව ද මත රදා පවතියි.

“මේ හේතූන් නිසා මෙය පාලනය කර ගැනීමට අපහසු තත්ත්වයක පවතිනවා” යැයි මහාචාර්‍ය රයිලි පවසයි.

මිලියනයකට අධික පිරිසක් කොව්ඩ් 19 රෝගයෙන් මිය ගොස් ඇති අතර, ඊට වඩා වැඩි මරණ සංඛ්‍යාවක් අපේක්ෂිත ය.

ඒ නිසා අප මුලින් ඇසූ ප්‍රශ්නය – වසංගතයක් අවසාන වන්නේ කොහොමද? යන්නට උත්තරය ‘මිනිසුන් මිලියන ගණනක් මරා දැමීමෙන් පසුව ය‘‘ යැයි ද විය හැකිය.


මහම්මත්තුමාගේ කාටුන් පෙන්වූයේ යැයි ප්‍රංශ ගුරුවරයෙකුත් මරා දමලා!

ඇමරිකාව, ත්‍රස්තවාදී ලැයිස්තුවෙන් සුඩානය ඉවත් කරයි

වනුෂි වෝල්ටර්ස් – නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තුව ජයගත් පළමු ශ්‍රී ලාංකිකයා

MURALI 800: මුරලිගේ චරිතය රඟපෑමට සිටි විජේ සේදුපති ඉවත් වෙයි

ලොව වැඩිපුරම LGBT ප්‍රජාවේ සාමාජිකයන් සිටින පාර්ලිමේන්තුව බවට නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තුව පත් වේ

‘‘අපි නුඹව ගෙදර යවනවා!‘‘ – ට්‍රම්ප්ගේ ජනපතිකම අවසන් කිරීමට කාන්තාවෝ වීදි බසිති

ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරණය නිසා ෆේස්බුක් නීති දැඩි වේ – ප්‍රචාරණ දැන්වීම් ලක්ෂ 22 ක් ඉවතට

ජසින්ඩා ආර්ඩෙන් – පුංචි නගරයක කැෂියර් නෝනා නවසීලන්තයේ අගමැතිනිය වූ කතාන්දරය – දෙවැනි කොටස

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!
error: Content is protected !!