BORDERS MAY DIVIDE US, BUT HOPE WILL UNITE US.
මායිම් අප වෙන් කළ ද, බලාපොරොත්තුව අප එක්කරයි.

‌‌දේශගුණික විපර්යාස, මිහිතලය ගිලගන්නා ”අර්බුදයේ මොහොත පැමිණ ඇත”- ඩේවිඩ් ඇටෙන්බොරෝ අනතුරු අඟවයි

“ගෙවී යන සෑම වසරකම අදාළ  පියවරයන් සාක්ෂාත් කර ගැනීම වඩ වඩාත් අපහසු වේ.”

ඩේවිඩ් ඇටෙන්බොරෝ… මිනිසා විසින් මිනිසාට මිහිතලය අහිමි කරමින් සිටින බව පැවසුවේ අද ඊයේක නොව ‌බොහෝ කලකට පෙරය. වසර 93ක් මිහිමත සිදු වන පෙරළීන් දකිමින් මිහිතලය ආදරය කළ ඔහු සුප්‍රසිද්ධ  ලයිෆ් කලෙක්ෂන් බී බීසී පාරිසරක වැඩ සටහනේ ප්‍රධාන මෙහෙය වන්නා සහ නිෂ්පාදක වරයාය.

උත්තර හා දක්ෂීණ ද්‍රවයන්ගේ ග්ලැසියර දියවෙමින් , මුහුදු මට්ටම සීග්‍රයෙන් ඉහළ නැගීමේන් සිදු වන විපත්, ස්වභාවික ජීවය වනසලාන ලැව් ගිනි, ගිනි කඳු පිපිරී යෑම් , සාගර උෂ්ණත්වය පෙර නොවී විරූ ලෙස ඉහළ යෑම, දරා ගත නොහැකි පාරිසරික උ්ත්වය මේ සියල්ලක්ම හේතුවෙන මේ මොහොත වන විට මිහිතලය විඳවමින් සිටී. ලොව විශාලතම ග්ලැසියරය අද වන විට මිය ගොසිනි, ලොව විශාලතම දිය ඇල්ල වික්ටෝරියා මේමොහොත වන විටත් සිටින්නේ ජීවිතය යදිමිනි. ඒහෙත් ඊට වග කිව යුත්තෝ තවමත් මාන බලන්නේ බලය හා මූල්‍ය ශක්තිය තර කර ගැනීමටය . ඒ් නිසාම ඔවුන් කිසිවෙක් දේශ ගුිකවිපරියාස නමින් දෙයක් මිහිතලයේ සිදු වන බව කිසිසේත් විශ්වාස ‌‌නොකර සිටී.

Image result for David Attenborough

මෙකී තත්ත්වය පිිළිබදව මුළු මහත් ලෝකයේම අවධානය යොමු කරවමින් ඩේවිඩ් ඇ‌‌‌‌ටෙන්බෙරෝ ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර ඇත.

අර්බුදයේ මොහොත පැමිණ ඇත. ”

ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.

“මම කතා කරන පරිදි, ගිනිකොන දිග ඕස්ට්‍රේලියාව ගිනි ගනිමින් තිබේ . ඇයි? ඒ් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යන නිසායි ..,

බී බී සී ආයතනය ශ්‍රීමත් ඩේවිඩ් සමග දේශගුණික විපර්යාස පිළීබද කරන ලද විශේෂ සාකච්ඡාවකදී ඔහු මෙසේ පැවසීය.
ඇතැම් දේශපාලකයන් සහ විචාරකයන් ඔිස්ට්‍රේලියාවේ ඇති වූ ලැවු ගිනි සහ ගෝලීය උණුසුමේ ඉහළ යෑම අතර කිසිදු සම්බන්ධතාවක් නැතැයි පැවසීම ”ඒහෙම පිටින්ම විකාරයක්”

මිහිතලයේ උණුසුම ඉහළ යෑම පිටිපස සම්පූර්ණයෙන්ම ඇත්තේ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් බව අප හොදින්ම දන්නා සත්‍යයි.

ඔහු තව දුරටත් බී බී සී සේවය සඳහා අදහස් දැක්වීය.

ශ්‍රීමත් ඩේවිඩ් ඇටෙන්බර්ග් ‘අර්බුදයේ මොහොත’ යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

ඔහු මේ මගින් අවධාරණය කරන්නේ දේශගුණික විද්‍යාඥයින් පවතින තත්ත්වය පැහැදිලි කරමින් ඉතා ඉක්මන් ප්‍රතිචාරයක අවශ්‍යතාව පිළිබදව අවධාරණය කරමින් සිටියදී ඒ් පිළබඳව වූ අන්තර්ජාතික සාකච්ඡා වල වේගය ඉතා මන්දගාමී බවයි.

පසුගිය දා ස්පාඤ්ඤයේ මැඩිරිඩ් හී දී පැවති දේශගුණික තත්ත්වය ිළිබඳ සාකච්ඡා බලාපොරොත්තු සුන්වීමක් ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ ලේකම්වරයා ,බ්‍රිතාන්‍ය රජය,සහ අනෙක් අය විසින් හංවඩු ගසනු ලැබ බවට ඔහු චෝදනා කරයි.

එහිදී මුහුණ දෙමින් සිටින ප්‍රධාන තත්ත්වයන් පිළිබදව තීරණ ගැනීම කල් තැබුණු අතර ඔිස්ට්‍රේලියාව, බ්‍රසීලය,ඇතුළු රටවල් කිහිපයක් සිය යුතුකම් පැහැර හැරීමට උත්සහා කළ බවට චෝදනා ලැබීය.

         ”මෙය ක්‍රීඩා කිරීමක් නොවන බව අප වටහා ගත යුතුය”

World is getting warmer

” මෙය හුදෙක් ලස්සන කුඩා විවාදයක් , තර්ක කිරීමක් හා සම්මුතියක් ඇති කර ගැනීමක් පමණක් නොවේ”

මෙය හදිසි තත්ත්වයක් වන අතර එය විසඳිය යුතුව පවතී… ඒ පමණක්ද නොව එම විසදුම කරා ළගා වන්නේ කෙසේදැයි යන්න අපි දනිමු. ගත යුතු පියවර ගැන දැන දැන ඒය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සැබවින්ම පරස්පර විරෝධී දෙයකි.

ශ්‍රීමත් ඩේවිඩ් ඇටෙන්බර්ග් තව දුරටත් අනතුරු අඟවයි.

ගත යුතු පියවර මොනවාද?

Bushfire in Australia

2018 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණ විද්‍යා මණ්ඩලය විසින් අනාගතයේදී වඩාත් භයානක ලෙස උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම වළක්වා ගැනීමට සාධාරණ අවස්ථාවක් ලෝකයට ලබා ගත හැකි ආකාරය විස්තර කළේය.

2030 වන විට පෘථිවිය උණුසුම් කරන වායූන් – විදුලි බලාගාර, කර්මාන්තශාලා, වාහන සහ කෘෂිකර්මාන්තයෙන් සිදු වන හරිතාගාර වායු විමෝචනය අඩකින් අඩුවිය යුතු බව එහි සඳහන් ය.

ඒ වෙනුවට සිදුවන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයයි.

එම වායූන් මුදා හැරීම තවමත් ඉහළ යමින් පවතින අතර ප්‍රධාන වායුව වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මේ වන විට මිනිස් ඉතිහාසයේ අත්දැකීම් වලට වඩා බොහෝ ඉහළ මට්ටමක පවතී..

ශ්‍රීමත් ඩේවිඩ් ඇ‌ටෙන්බර්ග් පැවසූ පරිදි:

“ගෙවී යන සෑම වසරකම අදාළ  පියවරයන් සාක්ෂාත් කර ගැනීම වඩ වඩාත් අපහසු වේ.”

එය මේ මොහොතේ වැදගත් වන්නේ ඇයි?

මෙම වසර දේශ ගුණික විපර්යාසයන් කෙරේ සෘතූන් මාරු කිරීමේ තීරණාත්මක අවස්ථාව උදාවී ඇති වසර ලෙස දැකිය හැකි වේ.

දේශ ගුණය සම්බන්ධ තීරණාත්ම සමුළුවක් ලෙස සැළකෙන COP26 මෙම වසරේ නොවැම්බරයේ එක්සත් රාජධානියේ ග්ලාස්ගෝහීදී පවත්වනු ලැබේ. එයට පෙර ලෝකය පුරා රාජ්‍යයන් ඔවුන්ගේ පාරිසරික ඉලක්කයන් දැඩි කිරීමට බලකෙරෙමින් සිටී.

ඒ් ඔවුන්ගේ වර්ථමාන ප්‍රතිපත්ති එතරම් දුරට සැබෑ නොවනු ඇති බැවිනි.

පොරොන්දු වූ පරිදි ඔවුන්ගේ ප්‍රථිපලයන් ඉදිරිපත් කරනු ඇතැයි උපකල්පනය කරමින් (ඒ බවටබවටසිදු සහතිකයක් නොමැත),පුර්ව කාර්මික යුගය හා සසඳන විට මෙම සියවස අවසන් වන විට සාමාන්‍ය ගෝලීය උෂ්ණත්වය අංශක 3ට වඩා ඉහළ යෑම අඛණ්ඩව සිදු වනු ඇත.

එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර්ජාතික කමිටුවේ (අයිපීසීසී) නවතම තක්සේරුව මඟින් එහි අන්තරායන් පැහැදිලි කරයි.

How much worse chart

යමක උෂ්ණත්වය 1.5C ට වඩා ඉහළ යාමෙන් අදහස් වන්නේ වෙරළබඩ ගංවතුර, තාප තරංග සහ කොරල් පර වලට සිදු වන හානිය වඩාත් දරුණු වනු ඇති බවයි. නවතම සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ ලෝකය දැනටමත් 1C ට වඩා උණුසුම් වී ඇති බවයි.

ඊළඟට කුමක් සිදුවේද?

සියල්ල මේ අයුරින්ම සිදුවුව හෝත් තව දුරටත් ලෝකය උණුසුම් වීම නොවැළක්විය හැක්කකි.

රීඩින්ග් විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය එඩ් හෝකින්ස් පවසන පරිදි ”අපි දැනටමත් වෙනස් වූ ලෝකයක ජීවත් වෙමු.”

ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම පිළිබඳ විද්‍යාඥයෙකුගේ නිරූපණය බොහෝ විට සමාජ මාධ්‍යවල අද වන විට වෛරල්ස් බවට පත් වී ඇත. සෑම වසරකම උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයට වඩා වැඩි හෝ ඊට වඩා අඩු බව පෙන්වීමට ඔහු තද පැහැති ඉරි භාවිතා කරයි – උණුසුම් සඳහා රතු පැහැයේ විවිධ වර්ණ සහ සිසිල් සඳහා නිල් පැහැයේ මට්ටම් ඒම නිරූපණය තුළ  භාවිත කර ඇත.

 

මේ වසරේ පාරිසරික න්‍යාය පත්‍රයේ තවත් ඇත්තේ කුමක්ද?
ස්වාභාවික ලෝකය හා අපට ඒය හානි කිරීම නැවැත්විය හැකිද ?

බොහෝ දේශපාලකයන්ගේ අවධානය දේශගුණික විපර්යාස කෙරෙහි යොමුවනු ඇති අතර, 2020 ද පරිසර පද්ධති කෙරෙහි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වලට සිදුවන හානිය නැවැත්වීම සඳහා වැදගත් විය හැකිය.

මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයිද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි කරන ශ්‍රීමත් ඩේවිඩ් ඇටෙන්බර්ග් ට අනුව : “අප ගන්නා සෑම හුස්ම වාතය සහ අප කුස පුරවා ගන්නා සෑම ආහාරයක් සඳහාම අපි ඇත්ත වශයෙන්ම ස්වාභාවික ලෝකය මත රඳා සිටිමු.”

සොබාදහම ආරක්ෂා කර ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රධාන සමුළුවක් සඳහා ලෝක නායකයින් චීනයේ නගරයක් වන කුන්මින් වෙත ආරාධනා කරනු ලැබ ඇත.

ඉදිරි දශකය තුළ සතුන්, කෘමීන් හා ශාක විශේෂ මිලියනයක් පමණ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති බව පසුගිය වසරේ නිකුත් කළ වාර්තාවක් මගින් අනතුරු ඇඟවීය.

In 1980, the minimum sea ice extent was 7.7 million square kilometres. This year it was at 4.7 million square kilometres.2012 was the lowest year on record, when it was down to 3.6 million square kilometres - less than half what it was in 1980.
වඩාත් මෑත අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ නගරවල වර්ධනය, ගොවිතැන් සඳහා වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීම සහ මසුන් සඳහා ඇති ඉල්ලුම වැඩිවීම භූමියෙන් හතරෙන් තුනකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සහ සාගරයෙන් තුනෙන් දෙකකට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වී ඇති බවයි.

ඒ් හා සම්බන්ධ එක් විද්‍යාඥයෙකු වන ලන්ඩනයේ ස්වාභාවික ඉතිහාස කෞතුකාගාරයේ මහාචාර්ය ඇන්ඩි පර්විස් පවසන්නේ ඉතා වැදගත් විශේෂිතයන් ගේ වැදගත්කම නොසළකා හැරීමෙන් අපි අපගේ ආරක්ෂිත දැලෙන් දුරස් වෙමින් පවතින බවයි. අප යැපෙන පරිසරයන් අප කුණු කූඩයට දමමු”. ඔහු පවසයි.

Northern white rhino

සැකසූ ආහාර සහ ෂැම්පූ සඳහා පාම් තෙල් භාවිතා කිරීමේ සිට වේගවත් විලාසිතා මගින් ඇති කරන පීඩනය දක්වා සෑම දෙයකම බලපෑම ඔහු පෙන්වා දෙයි.

බොහෝ සංවර්ධිත රටවල සංරක්ෂණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය වටහාගෙන ඇති අතර මහාචාර්ය පර්විස් පවසන්නේ “අප විසින් විකුණන දේවල පාරිසරික පිරිවැය හැසිරවිය නොහැකි තරම් දුප්පත් රටවලට අප විසින් අපනයනය කර ඇති” බවයි.
‍කුන්මිං හි රැස්වීම ග්ලාස්ගෝහි එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික සමුළුවට මසකට පෙර ඔක්තෝබර් මාසයේ දී සිදු වන අතර එය පෘථිවිය සමඟ අපගේ සබඳතාවලට තීරණාත්මක බව මේ වසරේ සනාථ කරනු ඇත.


ඇන්ටාක්ටිකාවෙන් ඉතිහාසයේ වැඩිම උෂ්ණත්වය වාර්තා වෙයි! – සෙල්සියස් අංශක 20.75 ක්!

ඉතින් ඇමරිකානුවන් වසරකට ගස් මිලියන 100 ක්වත් සිටවිය යුතුය!

රාජකීය සමනළුන් වෙනුවෙන් ජීවිතය දුන් ‌මෙක්සිකෝවේ සමනළ් මිනිසා

කොටි ගහණය වැඩිම රටවන ඉන්දියාවට 2019 වසරේ කොටි110ක්, දිවියන් 491ක් අහිමි වෙයි

මවුන්ට් කපුතාර් ස්ලග්ස් නම් හම්බෙල්ලන් ඕස්ට්‍රේලියානු ලැව්ගිනි වලින් දිවි ගලවා ගනී.

මිනිත්තුවකදී ප්ලාස්ටික් බෝතල් 200000 නිපදවන ”Coca-Cola” ලොව දැවැන්තම ‘ප්ලාස්ටික් දූෂකයා’ ලෙස නම් කෙරේ

ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් සොයාගත් ඇවිදින මෝරු

නැගෙනහිර තූර්කියට රික්ටර් මාපක 6.7 ක භූ කම්පනයක්

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!
error: Content is protected !!